Corona = collectief Verlies => we (zullen) rouwen

Lennik: rouwcoach Goedele Van Kerschaever

Warme oproep om elkaar niet te veroordelen

Net zoals ik 15 jaar geleden geen zin had om te kniezen over de plotse dood van mijn verloofde en mijn vriendin, heb ik nu geen zin om te kniezen over corona. Er is geen tijd te verliezen, het leven gaat door. Toen niet, nu niet. Asap herpakken, doe-modus aan. Een typische reactie van iemand met een “herstelgerichte strategie”, zo benoemen we dat wanneer we over Rouw & Verlies praten.

We zijn allemaal iets verloren, onze job, onze vrijheid, sociale contacten, gezondheid, … en sommigen hebben helaas ook al iemand verloren. Dit is Verlies met meer dan een hoofdletter “V“. Niet gek dus dat we dezelfde reacties waarnemen rondom ons.

Stroebe & Schut* beschrijven in hun “Duale Procesmodel van Rouw” (1999) twee bijna tegenovergestelde reacties na een ingrijpend Verlies. Sommige mensen gaan helemaal op in wat er gebeurd is, ze voelen zich verdrietig, zwaar, emotioneel. Ze piekeren over hoe het is kunnen gebeuren, hoe ze het hadden kunnen voorkomen, … Ze hebben vaak weinig energie om nog op te staan, dingen te ondernemeren. En als we ons nu al verplicht moeten isoleren om verdere besmettingen te vermijden, lopen ze het risico om helemaal in sociaal isolement te vervallen. Ook na de crisis.

Anderen zie je helemaal in actie-stand komen. Ze organiseren zich, schuiven emoties (bewust of onbewust) aan de kant om zich te concentreren op het leven dat verder gaat. Ze piekeren ook, maar dan wel over wat er na de crisis gaat komen. Ze stoppen hun agenda zo goed als kan vol, doen de grote schoonmaak of gaan ineens extreem veel sporten. Vaak hoor je ze zeggen, “het valt wel allemaal mee, zo erg is het niet”, met als risico te minimaliseren.

In het jargon spreken we dan over “verliesgerichte” en “herstelgerichte” overlevingsstrategieën. Zo uiteenlopend, zo herkenbaar. Hoe het komt dat de ene mens eerder verliesgericht is en de ander eerder herstelgericht wordt door ontelbaar veel factoren beïnvloed. Denk maar aan opvoeding, cultuur (“echte mannen huilen niet”), je eigen aanleg natuurlijk, de aard en omstandigheden van het Verlies, de opeenstapeling van trauma’s die je al te verwerken hebt gehad, … Noem maar op. De meesten van ons hebben wel een voorkeur maar eigenlijk kan je het nooit voorspellen hoe je zal reageren, niet na een volgend verlies, niet tijdens deze crisis.

Daarom is het net belangrijk om te benadrukken dat er GEEN GOEDE OF FOUTE STRATEGIE bestaat. Integendeel. Net zoals ik in een rouwproces mijn cliënten leer schommelen van de ene naar de andere strategie, kunnen we allemaal iets van elkaar leren. Beide strategieën hebben hun risico’s en valkuilen maar ook hun positieve bijdrage. Dus laat ons daar eens even bij stilstaan in de plaats van oordelen in het rond te strooien.

Wat kan iemand die herstelgericht is, de doener laat ons zeggen, leren van de verliesgerichte medemens? Elke emotie heeft nood aan “bestaansrecht”. Elke emotie wil erkend worden en mag er zijn. Zo ook angst. We zijn echter zo goed aangeleerd om emoties zo snel en zo hard mogelijk te onderdrukken, dat die in dat geval, niet verder kunnen stromen en als een bal in onze aderen blijft steken. Met als gevolg dat je op den duur letterlijk fysieke klachten kunt ontwikkelen. Terwijl het heel makkelijk is om dat te voorkomen. Wanneer je een emotie voelt komen, of het nu angst, boosheid, verdriet of geluk is, laat die dan even stromen. Het goede nieuws is dat emoties slechts zo’n 90-tal seconden duren**. Als je jezelf toelaat die 90 seconden ook echt te voelen dan zal die als vanzelf weer gaan liggen zonder dat ze zich opstapelt in je lichaam. En dan ga je weer over naar de orde of jouw actie van de dag. Dit noemen we ook wel “je emoties eren”.

Die 90 seconden hoeven natuurlijk ook niet langer te duren, dat is de valkuil voor wie verliesgericht is. Alles wat we erna menen te voelen is al een interpretatie van ons hoofd. Na de 90 seconden maken we onszelf verhaaltjes wijs en dat komt je meestal niet ten goede. Dus wat kan iemand die verliesgericht is, de voeler laat ons zeggen, leren van de herstelgerichte medemens? Dat is op tijd je emoties te”parkeren”. Je wilt immers blijven functioneren, blijven meedraaien in deze maatschappij. De economie en het sociale leven liggen vandaag misschien wel helemaal stil, toch is het belangrijk om je rol te blijven spelen en zo je draagkracht hoog te houden opdat we allemaal samen weer kunnen opveren.

Blijven hangen aan één kant is nefast op de lange termijn, of het nu de herstelkant of de verlieskant is. Vandaar dat we rouwen vaak vergelijken met roeien met twee riemen. En in de verwerking van dit collectieve Verlies is het niet anders. Als je maar één roeispaan gebruikt, vaar je vast op de oever. Maar dat je het eerst doet met de roeispaan die voor jou het meest vertrouwd aanvoelt, dat is helemaal ok. Daarom wil ik met dit artikel ook een oproep doen om elkaar niet te veroordelen maar begripvol te zijn:

– voor de ondernemer die creëert, opportuniteiten ziet en verkoopt.

– voor de poetshulp die van zijn melk is en reageert op elke sms die binnenkomt.

– voor de leraar die in overdrive gaat en zijn leerlingen met de beste bedoelingen een schijnbaar onmogelijke lijst van opdrachten meegeeft.

– voor de werknemer die blokkeert bij de gedachte dat hij al die nieuwe technologieën ineens moet beheersen.

En wanneer je dit artikel gelezen hebt en misschien wel je eigen overlevingsstrategie hebt herkend of die van je partner, je collega of je baas, zet dan je beste empathische beentje voor. Want we kunnen allemaal iets leren van elkaar.

Vind je deze blog nuttig, deel het dan verder want tenslotte roeien we allemaal met de riemen de we hebben.

Hartelijk dank,

Met vriendelijke groeten,

Goedele Van Kerschaever.

* Stroebe & Schut, The Dual Process Model of Coping with Bereavement. (1999)

**Rosenberg, 90 seconds to a Life you Love (2019)

Like this article?

Share on facebook
Share on Facebook
Share on twitter
Share on Twitter
Share on linkedin
Share on Linkdin
Share on pinterest
Share on Pinterest

Leave a comment

gratis plan

Gratis template voor jouw businessplan

When you fail to plan, you plan to fail.